Asertywna postawa – jak budować zdrowe relacje i dbać o własne granice?
Asertywność to styl komunikacji i zachowania, który polega na wyrażaniu swoich myśli, uczuć oraz potrzeb w sposób szczery, bezpośredni i pełen szacunku – zarówno wobec siebie, jak i innych osób. Jest to jedna z najważniejszych umiejętności społecznych, pomagająca budować zdrowe relacje, wzmacniać poczucie własnej wartości oraz skutecznie radzić sobie w trudnych sytuacjach. Postawa asertywna nie oznacza agresji ani stawiania siebie ponad innymi. To umiejętność mówienia o swoich potrzebach i granicach w sposób spokojny, stanowczy i empatyczny. Dzięki niej możemy lepiej funkcjonować w rodzinie, pracy, szkole czy relacjach społecznych. W przypadku dzieci i młodzieży rozwijanie asertywności ma szczególne znaczenie. Pomaga budować poczucie bezpieczeństwa, uczy samodzielności, wzmacnia odporność psychiczną i pozwala tworzyć zdrowe relacje oparte na wzajemnym szacunku. Osoba asertywna potrafi rozpoznawać sytuacje, w których ktoś próbuje wywierać presję, wzbudzać poczucie winy, wymuszać określone zachowania lub przekraczać jej granice emocjonalne i psychiczne. Dzięki świadomości własnych potrzeb, wartości i praw łatwiej reaguje w sposób spokojny, ale stanowczy, nie pozwalając na wykorzystywanie, zastraszanie czy lekceważenie swoich uczuć. Asertywność pomaga również w stawianiu zdrowych granic, czyli określaniu tego, co jest dla nas akceptowalne, a co narusza nasze poczucie bezpieczeństwa i komfortu. Umiejętność ta sprzyja budowaniu relacji opartych na wzajemnym szacunku, zaufaniu i poczuciu odpowiedzialności za własne emocje oraz potrzeby. Dzięki temu łatwiej chroni swoje prawa, potrzeby i emocje. Jednym z podstawowych elementów asertywności jest stosowanie komunikatów w formie „JA”. Polegają one na mówieniu o swoich uczuciach i potrzebach bez oceniania, oskarżania czy atakowania drugiej osoby. Zamiast powiedzieć: „Nigdy mnie nie słuchasz!” warto użyć komunikatu: „Jest mi przykro, kiedy nie mogę spokojnie dokończyć swojej wypowiedzi.” Komunikaty „JA” pomagają: wyrażać emocje w spokojny i bezpieczny sposób, zmniejszać ryzyko konfliktu, budować wzajemne zrozumienie, uczyć odpowiedzialności za własne emocje, wzmacniać relacje oparte na szacunku i dialogu. Tego rodzaju komunikacja jest szczególnie ważna w relacjach rodzinnych i wychowawczych, ponieważ daje dzieciom i młodzieży poczucie bycia wysłuchanym oraz uczy zdrowego wyrażania emocji.
Literatura:
Alberti, R., & Emmons, M. (2010). Asertywność. Gdanskie Wydawnictwo Psych.
Król-Fijewska M., (2012). Stanowczo, łagodnie, bez lęku, WAB.
Rosenberg M.B. (2011). Porozumienie bez przemocy. Czarna Owca.